Thiếu hụt lao động có trình độ tay nghề và công nhân kỹ thuật cao

Đánh giá về nguồn lao động Việt Nam, Ngân hàng Thế giới (World Bank) chỉ ra rằng, Việt Nam đang rất thiếu lao động có trình độ tay nghề, công nhân kĩ thuật bậc cao. Bên cạnh đó chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam cũng thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực và trên thế giới.

Thực tế nguồn nhân lực

Hiện nay, lực lượng lao động Việt Nam chiếm khoảng 54,56 triệu người. Tuy nhiên, trong đó chỉ có 11,39 triệu người có trình độ chuyên môn kỹ thuật hoặc qua đào tạo có bằng/chứng chỉ (bao gồm các trình độ sơ cấp nghề, trung cấp, cao đẳng, đại học và sau đại học). Con số này chỉ chiếm 20,92% tổng lực lượng lao động.

Mặt khác, bản chất lao động đã qua đào tạo của chúng ta là 60%. Nhưng nếu phân loại chất lượng nguồn nhân lực dựa trên tiêu chuẩn quốc tế thì chỉ đạt 25% tổng lượng lao động đào tạo từ 3 tháng trở lên có chứng chỉ bằng cấp. Như vậy, chỉ có 1/4 lực lượng lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật.

Trong khi đó, tác động của cuộc cách mạng công  nghiệp 4.0 đòi hỏi tăng cả về số lượng và chất lượng nguồn nhân lực, cũng như cơ cấu nguồn nhân lực.

Ông Bùi Sỹ Lợi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban về Các vấn đề xã hội của Quốc hội. 

Theo ông Bùi Sỹ Lợi – Phó Chủ nhiệm Ủy ban về Các vấn đề xã hội của Quốc hội, mỗi năm, nước ta có gần 1 triệu người bước vào tuổi lao động. Đây vừa là một lợi thế cạnh tranh quan trọng trong thu hút đầu tư nước ngoài. Đồng thời cũng là thách thức lớn trước yêu cầu chất lượng nguồn nhân lực theo chuẩn quốc tế và tác động của cách mạng công nghiệp 4.0.

Cả nước hiện có gần 600.000 doanh nghiệp thì có tới hơn 90% là doanh nghiệp nhỏ và vừa, khoảng 96% doanh nghiệp sử dụng dưới 30 lao động, 88% sử dụng dưới 10 lao động. Vấn đề vị trí thị trường lao động và cơ hội việc làm cho người lao động là điều cần được bàn đến.

“Vấn đề đáng quan tâm hiện nay là cả về mặt số lượng và chất lượng nguồn nhân lực giữa các ngành, khu vực… đang không có sự đồng đều. Chính vì vậy, chúng ta cần đi trước đón đầu, chuẩn bị cho nguồn nhân lực chất lượng; đẩy mạnh tính hiệu quả các hoạt động hỗ trợ tạo việc làm” – ông Bùi Sỹ Lợi nói.

Tạo bước chuyển mình

Lao động việc làm là vấn đề có mối liên hệ mật thiết với sự phát triển của kinh tế - xã hội. Bởi bản chất của việc làm là kinh tế, là yếu tố quan trọng tạo ra sản phẩm trong xã hội. Tăng năng suất lao động sẽ góp phần phát triển kinh tế xã hội cho đất nước. Nếu không có việc làm sẽ dẫn đến các hệ lụy của vấn đề xã hội, tệ nạn xã hội. Do đó, giải quyết việc làm chính là bài toán kinh tế.

Hiện nay, phải đến 95% doanh nghiệp của chúng ta là quy mô nhỏ và vừa. Phần lớn các doanh nghiệp chủ yếu sử dụng dưới 30 lao động. Quy mô cơ cấu, nguồn lực của doanh nghiệp rất thấp. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế.

Ông Bùi Sỹ Lợi cho rằng, muốn có việc làm, bên cạnh giải quyết công tác dạy nghề, có vốn để người lao động tự tạo việc làm hoặc tham gia vào thị trường lao động là điều cần kíp.

Người lao động cần "chuyển mình" để đáp ứng những yêu cầu cao hơn.

Thực tế, Quỹ quốc gia về việc làm hằng năm cho vay từ 2.200 – 2.500 tỉ đồng, hỗ trợ tạo việc làm cho khoảng 100.000 lao động với tỷ lệ nợ quá hạn thấp (khoảng 0,8% tổng dư nợ) và tỷ lệ sử dụng vốn cao (hằng năm đạt trên 98% tổng nguồn vốn của Quỹ). Đồng thời, đến nay, cả nước đã có 63 đơn vị, 243 Trung tâm dịch vụ việc làm đang hoạt động nhằm hỗ trợ đắc lực cho việc chắp nối cung – cầu việc làm.

Tuy nhiên, bên cạnh sự hỗ trợ từ Quỹ và các trung tâm dịch vụ việc làm, người lao động cũng cần chủ động chuyển mình để đáp ứng được yêu cần chung.

“Số lượng công việc cần lao động chất lượng cao ngày càng gia tăng, trong khi thứ hạng chỉ số lao động có chất lượng của Việt Nam còn đứng ở vị trí thấp. Chất lượng nguồn lao động đặc biệt là ngành Kỹ thuật hiện đang trở thành đòi hỏi bức thiết. Để đáp ứng được những đòi hỏi trên, người lao động trước hết cần có kỹ năng nghề nghiệp trong tay, phù hợp với sức khỏe” – Phó Chủ nhiệm Ủy ban về Các vấn đề xã hội của Quốc hội, ông Bùi Sỹ Lợi nhấn mạnh. 

tin đã đăng